მკურნალობის გზები, კონსერვატიულიდან ოპერაციამდე

მენჯ ბარძაყის ართროზის მკურნალობა საფეხურებრივია. იწყება წონის კონტროლით, დატვირთვის სწორი განაწილებით და ფიზიოთერაპიით, გრძელდება მედიკამენტოზური და ინექციური თერაპიით და მხოლოდ ამის შემდეგ განიხილება ქირურგია. კონსერვატიული მკურნალობა ამცირებს ტკივილს და ზოგჯერ წლებით გადადებს ოპერაციას, მაგრამ დაზიანებულ ხრტილს ვერ აღადგენს.

მკურნალობის საფეხურები

საფეხურები თანმიმდევრულია. ყოველი მომდევნო მაშინ განიხილება, როცა წინა საკმარის შედეგს აღარ იძლევა. არცერთი მათგანი არ გამორიცხავს დანარჩენს.

  1. წონა და დატვირთვის განაწილებაყოველი დაკლებული კილოგრამი სახსარზე დატვირთვას რამდენჯერმე მეტად ამცირებს, რადგან სიარულისას მენჯ ბარძაყის სახსარზე სხეულის წონაზე გაცილებით დიდი ძალა მოქმედებს. ხელჯოხის სწორად გამოყენება ჯანმრთელი მხრიდან მნიშვნელოვნად ამსუბუქებს ავადმყოფ სახსარს. ეს არ არის სისუსტის ნიშანი, ეს მკურნალობის ნაწილია.
  2. ფიზიოთერაპია და სავარჯიშოებიმიზანია სახსრის მიმდებარე კუნთების, განსაკუთრებით დუნდულა კუნთების გაძლიერება და მოძრაობის ამპლიტუდის შენარჩუნება. ძლიერი კუნთი სახსარს „ამსუბუქებს“. სავარჯიშოები რეგულარული უნდა იყოს, კურსობრივი ეფექტი მალე ქრება.
  3. მედიკამენტოზური მკურნალობაარასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები ამცირებს ტკივილს და ანთებას. ისინი კურსობრივად ინიშნება და არა მუდმივად, რადგან გრძელვადიან მიღებას კუჭ ნაწლავის, თირკმლის და გულსისხლძარღვთა სისტემის მხრივ გვერდითი მოვლენები აქვს. დოზას და ხანგრძლივობას ექიმი განსაზღვრავს.
  4. ინექციური თერაპიაჰიალურონის მჟავა და, ცალკეულ შემთხვევებში, კორტიკოსტეროიდები. ეფექტი ინდივიდუალურია და დროებითი. ყველაზე კარგად ადრეულ და საშუალო სტადიაზე მუშაობს. მოწინავე სტადიაზე, როცა სახსრის ღრეჩო თითქმის აღარ არის, სარგებელი მკვეთრად მცირდება.
  5. ქირურგიული მკურნალობამენჯ ბარძაყის სახსრის ენდოპროტეზირება, ანუ დაზიანებული სახსრის ჩანაცვლება იმპლანტით. განიხილება მაშინ, როცა კონსერვატიული მკურნალობა ამოწურულია და ტკივილი ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აქვეითებს.

რას აღწევს კონსერვატიული მკურნალობა

  • ამცირებს ტკივილს და ანთებას, რაც პირდაპირ აუმჯობესებს ძილს და ყოველდღიურ აქტივობას.

  • ინარჩუნებს მოძრაობის ამპლიტუდას და კუნთოვან მასას. ეს მნიშვნელოვანია მაშინაც, თუ მომავალში ოპერაცია დაგჭირდებათ — უკეთესი საწყისი მდგომარეობა უკეთეს გამოჯანმრთელებას ნიშნავს.

  • ანელებს პროგრესირებას, განსაკუთრებით მაშინ, როცა წონის კონტროლი და დატვირთვის სწორი განაწილება რეალურად ხორციელდება.

  • ზოგიერთ პაციენტთან წლებით გადადებს ოპერაციას. ცალკეულ შემთხვევებში ოპერაცია საერთოდ არ ხდება საჭირო.

რას ვერ აღწევს კონსერვატიული მკურნალობა

ეს განყოფილება არსებობს იმიტომ, რომ არარეალური მოლოდინი ყველაზე ხშირი მიზეზია იმისა, რომ პაციენტი დროს კარგავს.

  • ვერ აღადგენს დაზიანებულ ხრტილს. დღეს არ არსებობს მედიკამენტი, ინექცია ან დანამატი, რომელიც ამოწურულ ხრტილს დააბრუნებს.

  • ვერ ასწორებს სახსრის შეცვლილ გეომეტრიას, ოსტეოფიტებს და დეფორმაციას.

  • ვერ აჩერებს დაავადებას საბოლოოდ. შეანელება შესაძლებელია, გაჩერება — არა.

  • მოწინავე სტადიაზე, როცა ძვალი ძვალს ეხება, ვერცერთი კონსერვატიული მეთოდი ვერ იძლევა ხანგრძლივ შვებას.

თუ თქვენ თვეების განმავლობაში იღებთ მედიკამენტს და ტკივილი მაინც ბრუნდება ან ძლიერდება, ეს არის სიგნალი არა დოზის გაზრდისთვის, არამედ ორთოპედთან საუბრისთვის.

როდის ხდება ოპერაცია გონივრული გადაწყვეტილება

ოპერაცია არ არის „უკანასკნელი გამოსავალი“, რომელსაც შიშით ელოდები. ის არის დროული არჩევანი, რომელსაც კონკრეტული ჩვენებები აქვს. გადაწყვეტილება ერთდროულად ეყრდნობა რენტგენს და თქვენს ყოველდღიურობას — მხოლოდ სურათს არასდროს.

  • ტკივილი მუდმივია

    გაქვთ დასვენებისასაც და არა მხოლოდ დატვირთვისას.

  • მედიკამენტი აღარ მუშაობს

    პრეპარატები საკმარის შვებას აღარ იძლევა, ან მათი მიღება იმდენად ხშირი გახდა, რომ თავად ხდება რისკი.

  • ღამის ტკივილი

    ტკივილი გაღვიძებთ და კომფორტული პოზის პოვნა ჭირს. ეს ერთ ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიშანია.

  • ცხოვრების ხარისხის დაქვეითება

    უარს ამბობთ იმაზე, რაც გიყვართ. მოკლდა სიარულის დისტანცია, გაძნელდა კიბეზე ასვლა, წინდის ჩაცმა, მანქანაში ჩაჯდომა.

  • რენტგენზე მოწინავე ცვლილებები

    სახსრის ღრეჩო მკვეთრად შევიწროებულია ან აღარ არის, ჩანს გამოხატული ოსტეოფიტები და ძვლის სტრუქტურის ცვლილება.

თუ რენტგენზე ცვლილება დიდია, მაგრამ თქვენ კარგად დადიხართ და ტკივილი გაწუხებთ იშვიათად, ოპერაცია არ არის საჭირო. მკურნალობა პაციენტს ეხება და არა სურათს.

რატომ აქვს მნიშვნელობა დროულობას

ოპერაცია საუკეთესო შედეგს მაშინ იძლევა, როცა ის სწორ დროსაა გაკეთებული — არც ძალიან ადრე და არც ძალიან გვიან.

ძალიან ადრე ჩატარებული ოპერაცია ნიშნავს, რომ პაციენტს კონსერვატიული რესურსი არ ამოუწურავს და იმპლანტის სამსახურის ვადა უფრო ადრე იწყება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდა პაციენტისთვის.

ძალიან გვიან ჩატარებულ ოპერაციას თავისი ფასი აქვს. ხანგრძლივი კოჭლობის შემდეგ კუნთები სუსტდება, სახსრის მიმდებარე ქსოვილები იკუმშება, მეორე ფეხი და წელი ზიანდება. ასეთ დროს თავად ოპერაცია უფრო რთულია და რეაბილიტაცია უფრო ხანგრძლივი.

შუალედი ამ ორ უკიდურესობას შორის საკმაოდ ფართოა. სწორედ ამიტომ, არასდროს არ არის გვიან კონსულტაციისთვის და თითქმის არასდროს არ არის საჭირო ჩქარობა.

კითხვები და პასუხები

შემიძლია თუ არა ოპერაციის თავიდან აცილება?

ზოგიერთ პაციენტს — დიახ. ეს დამოკიდებულია ართროზის სტადიაზე, სიმპტომების სიმძიმეზე, ასაკზე და იმაზე, რამდენად ხორციელდება წონის კონტროლი და ვარჯიში. ადრეულ სტადიაზე კონსერვატიული მკურნალობა ხშირად საკმარისია წლების განმავლობაში. მოწინავე სტადიაზე, სამწუხაროდ, ის მხოლოდ დროებით შვებას იძლევა.

რამდენ ხანს უნდა ვცადო კონსერვატიული მკურნალობა ოპერაციამდე?

ერთიანი ვადა არ არსებობს. მნიშვნელოვანია არა ვადა, არამედ შედეგი: თუ სამი ან ექვსი თვის სწორად ჩატარებული მკურნალობის შემდეგ ტკივილი და ფუნქცია არ გაუმჯობესდა, ღირს ორთოპედთან ხელახლა საუბარი. ერთი წლის ლოდინი მაშინ, როცა არაფერი მუშაობს, სარგებელს არ იძლევა.

ხრტილის აღმდგენი დანამატები მუშაობს?

გლუკოზამინის და ქონდროიტინის შემცველი დანამატები ფართოდაა გავრცელებული, მაგრამ კვლევების შედეგები არათანმიმდევრულია და ხრტილის აღდგენა მათთან დაკავშირებით დადასტურებული არ არის. ცალკეული პაციენტი ტკივილის შემსუბუქებას აღნიშნავს. თუ იღებთ, ექიმს აცნობეთ — განსაკუთრებით მაშინ, თუ სხვა მედიკამენტებსაც იღებთ.

PRP თერაპია დაგვეხმარება?

პლაზმით მდიდარი თრომბოციტების თერაპია მენჯ ბარძაყის ართროზზე ნაკლებადაა შესწავლილი, ვიდრე მუხლზე, და მტკიცებულებები არაერთგვაროვანია. ის არ აღადგენს ხრტილს. საკითხი ინდივიდუალურად განიხილება და გადაწყვეტილება რეალისტური მოლოდინით უნდა მიიღოთ.

ექიმმა ოპერაცია მირჩია, მაგრამ მეშინია. რა ვქნა?

შიში ბუნებრივია და მასზე საუბარი კონსულტაციის ნაწილია. ორი პრაქტიკული ნაბიჯი დაგეხმარებათ: პირველი, გაარკვიეთ ზუსტად რა ხდება ოპერაციის დღეს და პირველ კვირებში — უცნობი ყოველთვის უფრო საშიშია, ვიდრე ცნობილი. მეორე, მიიღეთ მეორე აზრი. კარგი ექიმი ამას არასდროს განიხილავს შეურაცხყოფად.

აუცილებელია თუ არა ოპერაცია ორივე სახსარზე ერთდროულად?

არა, აუცილებელი არ არის და უმეტეს შემთხვევაში სახსრები ეტაპობრივად ისვრება. ერთდროული ორმხრივი ჩარევა ცალკეულ შემთხვევებში განიხილება, მაგრამ ეს ინდივიდუალური გადაწყვეტილებაა და დამოკიდებულია ზოგად მდგომარეობაზე, ასაკზე და თანმხლებ დაავადებებზე.

გაქვთ კითხვა თქვენს შემთხვევაზე?

კონსულტაციაზე ვნახავთ რენტგენს და გეტყვით, რა ეტაპზეა სახსარი და რა არის შემდეგი ნაბიჯი. ექიმთან მისვლა ოპერაციას არ ნიშნავს.

განახლდა: · ავტორი: ორთოპედ ტრავმატოლოგი მიხეილ მიქელაძე